Opublikowano:

Mapy w pionie

Wizerunki szczytów górskich (najpierw masywów, później pojedynczych gór, wreszcie ścian i ich fragmentów) zawierające szkice służące do pokazania dróg wspinaczkowych są tak stare jak turystyka górska i wspinanie i mają miejsce w odniesieniu do wszystkich gór całego świata.

I w Tatrach jest podobnie. Drogi i ich idee są wkreślane przy pomocy linii w rysunki, szkice, zdjęcia.

Już w roku 1907 ówczesny organ ST TT, „Taternik” w trzecim zeszycie na stronach 42-43 zamieszcza notkę „Pierwsze wyjście na Szarpane Turnie”. Towarzyszy jej zdjęcie „Wysoka od Złomisk”, na którym przy pomocy kropek pokazana jest trasa przebyta 9 maja 1907 r. przez Dubkego, Behna i przewodnika J. Breuera.

Jak tu nie wspomnieć o przewodniku WHP, który od  pierwszych tomików korzysta z takich właśnie rysunków, przewodniku A. Puškaša, w którym drogi wkreślone są w fotografie czy w końcu w tomiki W. Cywińskiego, który przebieg dróg wmontowuje zarówno w rysunki jak i w zdjęcia.

W miarę rozwoju fotografii techniki wkreślania dróg i ich fragmentów są coraz bardziej doskonalone.

Pojawiają się całe przewodniki wspinaczkowe, które właśnie przy pomocy linii, kropek, kresek, innych znaków pokazują przebiegi dróg.  I to zarówno takie, które stanowią monograficzne opisy jednej góry czy ściany jak i opisujące większe obszary Tatr.

Wspomnieć też wypada np. o widokówkach, które pokazują pojedyncze ściany z wkreślonymi drogami. Osobiście darzę sentymentem te, które przygotował przed laty mój Przyjaciel, Ś. p. Arno Puškaš, a które ukazały się w nieistniejącej już Czechosłowacji nakładem bratysławskiego wydawnictwa Šport.

I tu dochodzimy do MAP w PIONIE, które są najbardziej zaawansowanym technicznie i wykonywanym z coraz z większą dbałością o szczegóły, projektem, którego główną, a ostatnio jedyną postacią jest wybitny znawca topografii Tatr, Grzegorz Głazek. Zajmuje się tworzeniem kolejnych plakatów od kilkunastu już lat. I ciągle ma wystarczającą ilość energii, samozaparcia i cierpliwości, by w temat stale tworzonych nowych dróg, odhaczeń, wariantów, poprawek, uściśleń, wgryzać się przy pomocy wielu wspinaczy i badaczy tematu, ale jednak jakby samodzielnie.

Wydaliśmy ostatnio trzecią już edycję Kościelca i Zadniego Kościelca.

Oto szczegóły wg G. Głazka:

W obecnym wydaniu liczba dróg i samodzielnych dużych wariantów wynosi 89 (57 na Kościelcu i 32 na Zadnim Kościelcu) i przedstawia ono stan dróg i eksploracji ścian na koniec lata 2017. W stosunku do wydania 2. ze stycznia 2014 roku, łączna ilość dróg wzrosła o 15, przy czym na Zadnim Kościelcu niezależnych dróg przybyło 10. Poprzedni wzrost pomiędzy wydaniami 1. i 2. wynosił 15 dróg, do daje łączny przyrost od 1. do 3. wydania o około 50% (z 59 dróg).
Dodatkowo, dzięki ostatniej aktywności eksploracyjnej młodszych Zakopian, wyjaśniły się też przebiegi i wyceny jeszcze 4 dróg, dotąd praktycznie nieznanych, m. in. w górnej prawej części ściany Kościelca (w tym Depresja Dziędzielewiczów i zwłaszcza Książkowe Zacięcie Wojciecha Bryły z połowy lat 1980. – okazały się drogami ładnymi). Na Zadnim Kościelcu pojawiły się też pierwsze drogi o solidnej cyfrze (VII i więcej) oraz projekt około IX-. Przypomniano też tam m.in. nieznaną drogę Kuby Rozbickiego i Jacka Patrzykonta „Zorro reaktywacja” z 2006 roku, której opis dotąd nie był rozpowszechniony. Obecne wydanie topo-mapy Kościelców przedstawia stan dróg z końca lata 2017.
Drogi w obecnym wydaniu przenumerowano (teraz osobne numery ma 89 dróg), ale identyfikację linii z wydania 2. ułatwia zachowanie kolorów i typu kreski większości dotychczasowych dróg (czyli np. drogi Dziędzielewicza czy Sprężyna nadal są na czerwono, zaś Wariant H pomarańczowy; warto przypomnieć, że przy przejściu z wydania 1. na 2. zachowano całościową numerację, a nowe drogi uzyskiwały numery typu 11’, 11”, natomiast częściej zmieniano ich kolory i typy linii).
Ponadto uporządkowano i dodano nazwy kulminacji w grani (łącznie 9 obiektów, z czego 5 miało już nazwy od Witolda H. Paryskiego, oznaczone tu na topoplakacie „daszkiem”, circumflex, przed nazwą).
Podano też dokładne wysokości dla łącznie 14 obiektów w grani. Dodatkowo poidentyfikowano 18 punktów wysokościowych u podnóża skał i na trawersach kończących wspinaczki, co pozwala precyzyjniej określać wysokości ścian i poszczególnych dróg.

(Heniek Rączka)